Miejska Biblioteka Publiczna w Lublinie, Instytut Nauk o Kulturze UMCS oraz Lubelskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych zapraszają na wykład dr Elżbiety Błotnickiej-Mazur „Mieke Bal - obrazy w zmieniających się ramach " z cyklu XVII edycji otwartych wykładów z historii sztuki "Krytyka obrazu – od Platona do Visual Studies".
13 maja 2026, godz. 17.30 - Filia nr 2 MBP, ul. Peowiaków 12
Mieke Bal, współczesna niderlandzka badaczka i krytyczka kultury, ale także artystka wideo, do swoich teoretycznych praktyk w zakresie analizy obrazu wprowadziła pojęcie „ramy” (eng. „frame”), czy „obramowywania” (eng. „framing”), traktując je jako lepszą alternatywę dla wcześniej używanego pojęcia „kontekst”. Ramowanie – obramowywanie pojawia się w analizach Bal łącznie z koncepcją „czytania” obrazów. Bal nie zamierza jednak redukować obrazów do dyskursu językowego, ale zamiast zamykać się w opozycji binarnej: czytanie – patrzenie, próbuje badać te aspekty czytania, które wyrażają patrzenie.
Dzieło sztuki nie jest według Mieke Bal jedynie obiektem do kontemplacji, lecz komunikatem, który można rozczytać i zrozumieć przez pryzmat znaków i kontekstów kulturowych, a „czytanie” obrazu nie ogranicza się do prostego odbioru estetycznego. Jest procesem dynamicznym, wspomaganym przez napięcie zbudowane za sprawą wielości, czasem konkurujących ze sobą narracji. Badaczka nie ogranicza możliwości interpretacyjnych do stosowania jednej ustalonej raz na zawsze ramy. Framing jest pierwszym gestem interpretacji, zasadniczym dla interakcji między widzem-czytelnikiem a dziełem. Odczytywane znaczenie będzie się zmieniać, w zależności od przyjętego modelu, kiedy nastąpi zmiana ramy.
Podczas wykładu przyjrzymy się metodzie „czytania” obrazów Mieke Bal, także poprzez próbkę zastosowania tej metody wobec jej instalacji wideo „Don Quijote. Sad Countenances \ Don Kichot. Smętne oblicza”, prezentowanej m.in. w Lublinie w kwietniu 2025 roku.
Elżbieta Błotnicka-Mazur. Absolwentka Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. J. Chełmońskiego w Nałęczowie – dyplom ze specjalności: formy użytkowe. Absolwentka Uniwersytetu Ludowego w Gardzienicach - dyplom instruktora tańca ludowego, narodowego i towarzyskiego. Ukończyła studia historii sztuki w KUL, uzyskując tytuł magistra na podstawie pracy pt. Książka ozdobna – Ekslibris i grafika książki Zbigniewa Jóźwika, napisanej pod kierunkiem prof. dr. hab. Lechosława Lameńskiego, w ramach seminarium z historii sztuki nowoczesnej.
W latach 2002-2007 zatrudniona na stanowisku sekretarza Instytutu Historii Sztuki. W latach 2005-2007 roku doktorantka, od 1 października 2007 asystentka, od kwietnia 2010 adiunkt w Katedrze Historii Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej KUL (od 1 października 2023 w Katedrze Historii Sztuki), członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki (oddział Lublin) oraz brytyjskiego Associaton for Art History.
W 2010 roku uzyskała stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie historia sztuki na podstawie rozprawy pt. Bohdan Kelles-Krauze (1885-1945) - między profesją i pasją. Życie i twórczość zapomnianego lubelskiego architekta i malarza, napisanej pod kierunkiem prof. Lechosława Lameńskiego - wyniki tych badań opublikowała w dwóch bogato ilustrowanych monografiach: Między profesją i pasją. Życie i twórczość Bohdana Kelles-Krauzego, zapomnianego lubelskiego architekta i malarza (Towarzystwo Naukowe KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin 2010, ss. 280) oraz Projekty architektoniczne Bohdana Kelles-Krauzego w zasobie Archiwum Państwowego w Lublinie i innych zbiorach archiwalnych (Archiwum Państwowe w Lublinie 2012, ss. 336).
Od 2015 roku, wraz z pracownikami Katedry, współorganizuje ogólnopolskie konferencje Paragone, poświęcone szeroko pojętym zagadnieniom rzeźby i architektury i określeniu ich miejsca w dziedzinie historii sztuki.
Menedżer kultury. Od października 2024 roku dyrektor Muzeum KUL.
Jej zainteresowania badawcze obejmują polską sztukę XX wieku w kontekście sztuki europejskiej, a szczególnie architekturę i rzeźbę. Zajmuje się również wybranymi zagadnieniami współczesnej krytyki artystycznej. Aktualnie koncentruje się na rzeźbie i zjawiskach na pograniczu rzeźby w latach 60. XX wieku - tych zagadnień dotyczyły prowadzone przez nią wykłady monograficzne:
- Oblicza rzeźby polskiej lat 60. XX wieku (2013/2014)
- Wokół rzeźby polskiej 1945-1970 (2014/2015)
- Rzeźba w przestrzeni – przestrzeń w rzeźbie (2016/2017)
- Idee sztuki lat 60. (2017/2018)
- Rzeźba w poszerzonym polu (2018/2019)
- Rzeźba w poszerzonym polu. cz. 2 (2019/2020)
- Sztuka współczesna na peryferiach – plenery „pod skrzydłami wielkiego przemysłu” w latach 60. i 70. XX wieku (2022/2023)
Przygotowywana rozprawa habilitacyjna dotyczy wybranych aspektów twórczości Adama Marczyńskiego (1908-1985), artysty z Grupy Krakowskiej.
Wśród prowadzonych zajęć znalazły się także przedmioty o charakterze praktycznym, takie jak: rysunek odręczny oraz dydaktyka nauczania plastyki (obecnie wykreślone z programu studiów). Prowadzi zajęcia z zakresu polskiej i powszechnej sztuki nowoczesnej, konwersatoria i wykłady monograficzne poświęcone wybranym aspektom sztuki nowoczesnej oraz seminarium licencjackie.
Ponadto jest autorką wielu artykułów historycznych w języku polskim i angielskim.